Waarderende Gemeenteopbouw is een veelbelovende methode. Ze is het waard om ook theologisch stevig bevraagd en doordacht te worden. Een eerste aanzet daartoe in dit artikel.

Geen enkele theorie, methode of model in gemeenteopbouw is waardevrij. Dat geldt ook voor de methode in opkomst ‘Waarderende Gemeenteopbouw’ (WG). In dit artikel ga ik in op het mensbeeld en de ecclesiologie van WG. Ik doe dat op basis van de literatuur over WG en de achterliggende theorieën van Appreciative Inquiry (AI).

Van oorsprong is AI geen theologische methode, ze doet geen uitspraak over God of over leerstellingen ten aanzien van God. Ze doet wel uitspraken over de wereld, de mens en processen. Dit laten we zien aan de hand van de uitgangspunten van WG.

Mensbeeld

Binnen WG is de mens goed en welwillend. De leden krijgen een nadrukkelijke en cruciale plaats in het proces. Nadat het positieve kernthema van het proces is vastgesteld, laat WG alle ruimte voor de dialoog en de verhalen. Door met elkaar in gesprek te zijn, komt het positieve van nu naar voren, wat de basis is voor het gesprek over de toekomst (de dromen). Dat betekent dat de leden de belangrijkste factor zijn in het proces. Dat is alleen maar mogelijk doordat ze goed en welwillend zijn. In de dialoog scheppen de leden een nieuwe realiteit en waarheid voor deze gemeente. Door met elkaar in gesprek te zijn, ontstaat er een nieuwe werkelijkheid. Waarheid is in deze opvatting een constructie van mensen.

Deze opvatting roept theologische vragen op bij mij. Kunnen we stellen dat mensen welwillend zijn? Binnen de praktijk van gemeenten zie ik met grote regelmaat conflicten doordat de gemeente uitgaat van de ideale identiteit, die in de praktijk ver te zoeken is. Wat niet past bij het ideaal wordt verdrongen of weggepoetst, vaak met escalatie van het conflict of het afhaken van leden tot gevolg. WG kan alleen goed functioneren in gemeenten die kunnen omgaan met onzekerheid en verschillen. Dat is helaas lang niet altijd het geval. Theologisch gezien zou WG meer oog moeten hebben voor de gebrokenheid in de wereld en de gemeente.

Daarnaast zijn er verschillende tradities binnen de kerk die juist uitgaan van het slechte in de mens, of daar in ieder geval principieel aandacht voor willen hebben. Binnen het hypercalvinisme is de mens slecht, in het lutheranisme is de mens afhankelijk van genade. De doperse en katholieke stromingen gaan ook uit van de genade, maar ruimen meer plaats in voor de daden van de gelovige. Het mensbeeld van WG sluit meer bij de laatste stromingen aan dan bij de eerste twee.

Lees of download hier het hele artikel: