Denkend over Kerk 2025 moeten we van alles. Prima, maar er is te weinig oog voor het gemeentemodel
waarin veranderingen mogelijk zijn. Nogmaals een pleidooi voor de vertrouwensvolle gemeente.
Op de huidige situatie van de kerk wordt gereageerd met prachtige aanbevelingen. De dominee moet zich meer richten op buiten(kerkelijken), bevlogen en authentiek zijn, zichzelf primair zien als toeruster.
Of: de kerkenraad moet het accent verleggen van management naar zijn eigenlijke missie. Jezus heeft Petrus niet opgedragen: ‘bestuur mijn kerk’, maar hem driemaal op het hart gebonden: ‘hoed de kudde’. De gemeente moet een beetje opgewekter zijn en zich niet laten beheersen door angst, en nog veel meer. Denk aan thema’s als: open, gastvrij, discipelschap, ‘back to basics’ – het aloude ‘terug naar de wortelen’ van Hendrik Kraemer – enzovoort.
Twee systemen
Er is geen aandacht voor het feit dat dit soort koerswijzigingen alleen mogelijk zijn binnen een bepaald gemeentemodel. Daardoor zijn de mooie aanbevelingen slagen in de lucht. Sterker nog: het aanvankelijke enthousiasme maakt plaats voor teleurstelling en dat versterkt gevoelens van neerslachtigheid – tot er weer een nieuw inspirerend idee wordt gelanceerd. Die ontwikkeling kunnen we weergegeven op
de cadans van een aloude psalm: ‘Zij gaan voort van hype tot hype – en komen tenslotte nergens’. En de schuld wordt afgeschoven op dé twee zondenbokken van onze tijd: secularisatie en individualisering. Ten onrechte; de oorzaak ligt in ons gemeentemodel. Die bepaalt of een mooie suggestie realiteit wordt of uitloopt op de zoveelste teleurstelling. De vraag wordt daarmede: welk model?
De keuze gaat tussen deze twee: de Vertrouwensvolle Gemeente of de Angstig Bezorgde Gemeente. Mijn stelling is dat de genoemde aanbevelingen alleen mogelijk zijn in het eerste model. Pogingen ze te realiseren in het andere systeem lopen uit op teleurstellingen en die versterken de sombere sfeer.
Ik typeer de twee systemen.
‘Angstig bezorgd’
De angstig bezorgde gemeente wordt beheerst door bezorgdheid. Centraal staat de vraag: hoe overleven we? Die grondtoon doortrekt alle elementen. Gebrek aan vertrouwen leidt ertoe dat de leiding de touwtjes in handen probeert te houden. Het accent ligt op beheersing en controle. Zij heeft het hiermee zo druk dat zij nauwelijks toekomt aan haar missie.
Lees of download hier het hele artikel: